Lịch sử bóng chuyền thế giới: Từ trò chơi trong nhà đến môn thể thao toàn cầu

Nội Dung Bài Viết

Bóng chuyền ra đời năm 1895 tại Mỹ với cái tên “Mintonette”, từ trò chơi giải trí đã nhanh chóng lan rộng khắp năm châu. Hơn một thế kỷ phát triển, bóng chuyền trở thành môn thể thao Olympic, sản sinh nhiều huyền thoại và mang đến những trận cầu đỉnh cao làm say mê hàng triệu người hâm mộ trên toàn thế giới.

1. Khởi nguồn: Môn thể thao “Mintonette” (1895)

Bóng chuyền ra đời vào năm 1895 tại thành phố Holyoke, bang Massachusetts (Mỹ). Người khai sinh là William G. Morgan, giám đốc thể thao của YMCA (Hiệp hội Thanh niên Cơ đốc). Ông muốn tạo ra một trò chơi kết hợp vận động nhưng ít va chạm, phù hợp với mọi lứa tuổi.

Ban đầu, trò chơi được gọi là “Mintonette”, sử dụng lưới cao khoảng 1,98m và quả bóng da tương tự bóng rổ. Năm 1896, trong lần biểu diễn tại Springfield College, trò chơi chính thức được đổi tên thành Volleyball (bóng chuyền) do luật chơi chủ yếu xoay quanh việc chuyền và đập bóng qua lưới.

2. Những năm đầu phát triển ở Mỹ và lan tỏa ra thế giới

Chỉ sau vài năm, bóng chuyền nhanh chóng được đón nhận và lan rộng:

1900: Canada là quốc gia đầu tiên ngoài Mỹ chơi bóng chuyền.
1905 – 1910: Môn thể thao này phổ biến ở châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Philippines). Người Philippines còn sáng tạo ra kỹ thuật “set” và “spike” – đặt nền móng cho lối chơi tấn công hiện đại.
1916: Luật thi đấu được cải tiến, cho phép “ba chạm” trước khi đưa bóng qua lưới, thay vì vô hạn chạm như ban đầu.
1920s: Bóng chuyền lan sang châu Âu, đặc biệt được yêu thích tại Nga và các nước Đông Âu.

3. Thành lập tổ chức quốc tế và chuẩn hóa luật chơi

1947: Liên đoàn Bóng chuyền Thế giới (FIVB – Fédération Internationale de Volleyball) chính thức ra đời tại Paris (Pháp), với 14 quốc gia thành viên sáng lập. Đây là bước ngoặt giúp bóng chuyền trở thành môn thể thao toàn cầu.
1949: Giải vô địch bóng chuyền nam thế giới lần đầu tổ chức tại Praha (Tiệp Khắc), Liên Xô đăng quang.
1952: Giải vô địch bóng chuyền nữ thế giới đầu tiên diễn ra, Liên Xô cũng vô địch.
1964: Bóng chuyền được đưa vào Thế vận hội Olympic Tokyo, đánh dấu cột mốc lớn.

Trong giai đoạn này, bóng chuyền bắt đầu phân hóa thành nhiều trường phái: sức mạnh – chiến thuật (Đông Âu), tốc độ – kỹ thuật (châu Á), và sáng tạo – biến hóa (Mỹ, Nam Mỹ).

4. Bóng chuyền và thời kỳ hoàng kim Liên Xô – Nhật Bản – Cuba (1960 – 1980)

Từ những năm 1960, bóng chuyền trở thành cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc:

Liên Xô: Thống trị với nhiều chức vô địch thế giới và Olympic. Họ nổi bật ở phong cách chơi thiên về sức mạnh và kỹ thuật chắn bóng.
Nhật Bản: Đội nữ Nhật gây tiếng vang với lối chơi tốc độ, đồng đội cực cao. Đỉnh cao là HCV Olympic Tokyo 1964 và Munich 1972.
Cuba: Từ thập niên 1970, đội nữ Cuba nổi lên, đặc biệt giai đoạn 1990s khi họ giành 3 HCV Olympic liên tiếp (1992, 1996, 2000).

Đây là giai đoạn bóng chuyền ghi dấu trong lịch sử thể thao thế giới, khi mỗi quốc gia mang một phong cách riêng, tạo nên sức hấp dẫn lớn.

5. Những đổi mới luật chơi và sự bùng nổ hiện đại (1990 – 2000)

Để làm môn thể thao hấp dẫn hơn, FIVB có nhiều cải tiến:

1998: Giới thiệu vị trí Libero – cầu thủ chuyên phòng thủ, không được tấn công hay phát bóng.
2000: Luật “rally point system” được áp dụng: mỗi pha bóng đều tính điểm, thay cho hệ thống cũ chỉ tính điểm khi đội phát thắng. Điều này giúp trận đấu kịch tính hơn, thời lượng ổn định hơn.
Bóng chuyền bãi biển: Bắt đầu trở thành môn thi đấu Olympic từ Atlanta 1996, đưa bóng chuyền ra khỏi nhà thi đấu, hòa vào nhịp sống sôi động ngoài trời.

6. Thế kỷ 21: Bóng chuyền toàn cầu hóa

Trong 20 năm qua, bóng chuyền đã phát triển mạnh mẽ cả về chuyên môn lẫn thương mại:

Ý, Brazil, Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia… là những cường quốc mới.
Các giải đấu hàng năm như World Cup, World Championship, Volleyball Nations League (VNL) thu hút hàng triệu khán giả toàn cầu.
Công nghệ truyền hình, mạng xã hội giúp bóng chuyền lan tỏa rộng hơn, các ngôi sao trở thành biểu tượng thể thao quốc tế.

7. Một số cột mốc đáng nhớ

1964: Nhật Bản – chủ nhà Olympic – vô địch bóng chuyền nữ đầu tiên trong lịch sử Thế vận hội.
1980: Liên Xô thống trị bóng chuyền nam.
1990s: Cuba nữ giành “cú hat-trick vàng” Olympic.
2008: Mỹ vô địch nam Olympic Bắc Kinh, đánh dấu sự trở lại của bóng chuyền Bắc Mỹ.
2018: Serbia lần đầu vô địch bóng chuyền nữ thế giới.
2022: Ý đăng quang World Championship nữ, Gabi (Brazil) và Paola Egonu (Ý) trở thành hai gương mặt nổi bật của bóng chuyền hiện đại.

8. Tương lai bóng chuyền thế giới

Toàn cầu hóa: Nhiều quốc gia ngoài truyền thống như Thái Lan, Việt Nam, Kenya… đang dần vươn lên.
Công nghệ: VAR, phân tích thống kê, trí tuệ nhân tạo được ứng dụng vào huấn luyện và thi đấu.
Sức hút thương mại: Giải VNL và Champions League châu Âu ngày càng được đầu tư, thu hút tài trợ lớn.
Olympic & World Championship: Tiếp tục là sân chơi đỉnh cao, nơi các cường quốc tranh giành vinh quang và các gương mặt trẻ khẳng định tên tuổi.

Từ một trò chơi mang tính giải trí trong nhà, bóng chuyền đã trở thành một trong những môn thể thao phổ biến nhất thế giới, với hàng trăm triệu người chơi và theo dõi. Lịch sử bóng chuyền là hành trình hơn một thế kỷ của đổi mới, sáng tạo, khát vọng chinh phục và sự kết nối toàn cầu.

Để không bỏ lỡ những trận cầu nảy lửa của bóng chuyền quốc tế, hãy xem bóng chuyền ngay trên MyTV. Đặc biệt, từ 05/09 đến 27/09/2025, khi đăng ký gói VIP vào thứ Sáu và thứ Bảy hằng tuần, bạn sẽ được giảm ngay 50%, chỉ còn 29.500đ/tháng. Ngoài thể thao, bạn còn có thể xem Running Man cùng hàng loạt chương trình giải trí đình đám và kho phim đồ sộ để tận hưởng trọn vẹn mọi lúc. Đừng bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm thế giới giải trí hấp dẫn với chi phí cực ưu đãi.

Tải MyTV: https://mytv.com.vn/tai-ve/tai09

Website: https://mytv.com.vn

Hotline miễn phí: 1800 1166